Czym są tłumaczenia uwierzytelnione i kiedy są potrzebne?

Dokument sporządzony w języku obcym nie zawsze może zostać wykorzystany w polskim urzędzie, sądzie czy innej instytucji bez odpowiedniego przekładu. W wielu formalnych sytuacjach zwykłe tłumaczenie okazuje się niewystarczające i konieczne jest skorzystanie z usług osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia. Tłumaczenia uwierzytelnione znajdują zastosowanie przede wszystkim w obrocie prawnym i urzędowym. Sporządza je tłumacz przysięgły, który poświadcza wykonany przekład zgodnie z zasadami wykonywania tego zawodu. Kiedy potrzebne jest takie tłumaczenie i czym różni się od zwykłego przekładu? Wyjaśniamy.

Co to są tłumaczenia uwierzytelnione?

Tłumaczenie uwierzytelnione, nazywane również tłumaczeniem poświadczonym, to przekład sporządzony lub poświadczony przez tłumacza przysięgłego. W Polsce zasady wykonywania tego zawodu określa ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego.¹ Tłumacz przysięgły jest osobą posiadającą szczególne uprawnienia zawodowe. Aby wykonywać ten zawód, trzeba spełnić ustawowe wymagania, zdać egzamin przed Państwową Komisją Egzaminacyjną, złożyć ślubowanie i uzyskać wpis na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. Tłumaczenia uwierzytelnione różnią się więc od zwykłych przekładów przede wszystkim formalnym poświadczeniem przez uprawnionego tłumacza. Ma ono znaczenie w sytuacjach, w których dokument ma zostać przedstawiony organowi lub instytucji wymagającej przekładu poświadczonego.

Czym tłumaczenie uwierzytelnione różni się od zwykłego?

Zwykłe tłumaczenie może być wystarczające w przypadku materiałów, które nie są przeznaczone do oficjalnego obrotu. Mogą to być przykładowo teksty informacyjne, korespondencja, materiały marketingowe czy instrukcje. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dokumentów, które mają wywoływać określone skutki prawne albo zostać wykorzystane w postępowaniu urzędowym lub sądowym. Instytucja może wówczas wymagać przekładu sporządzonego lub poświadczonego przez tłumacza przysięgłego. Istotna różnica dotyczy zatem nie tylko samego sposobu tłumaczenia, lecz przede wszystkim jego formalnego charakteru. Tłumacz przysięgły odpowiada za wykonywanie swoich czynności zgodnie z obowiązkami wynikającymi z przepisów regulujących ten zawód.

Kiedy potrzebne jest uwierzytelnienie tłumaczenia?

Nie każdy dokument w języku obcym wymaga poświadczenia. Decydujące znaczenie ma jego przeznaczenie oraz wymagania podmiotu, któremu ma zostać przedstawiony.

Uwierzytelnienie tłumaczenia może być potrzebne m.in. w przypadku dokumentów składanych:

• w urzędach administracji publicznej;
• w sądach i innych organach prowadzących postępowania;
• w urzędach stanu cywilnego;
• na uczelniach lub w innych instytucjach edukacyjnych;
• w związku z określonymi czynnościami prawnymi lub gospodarczymi.

Przed zamówieniem tłumaczenia warto sprawdzić wymagania konkretnej instytucji. Pozwala to ustalić nie tylko, czy potrzebne jest tłumaczenie uwierzytelnione, lecz także w jakiej formie należy je przedstawić.

Jakie dokumenty najczęściej wymagają tłumaczenia uwierzytelnionego?

Zakres dokumentów kierowanych do tłumacza przysięgłego jest szeroki. Potrzeba wykonania przekładu poświadczonego zależy od celu, w jakim dokument będzie wykorzystywany.

Do takich dokumentów mogą należeć m.in.:

• akty urodzenia, małżeństwa i zgonu;
• zaświadczenia i dokumenty wydawane przez urzędy;
• dokumenty sądowe i procesowe;
• dyplomy, świadectwa i dokumentacja związana z wykształceniem;
• pełnomocnictwa;
• dokumenty dotyczące działalności przedsiębiorstw;
• określone umowy i dokumenty wykorzystywane w obrocie prawnym;
• dokumenty potrzebne przy załatwianiu formalności za granicą lub w Polsce.

Sam rodzaj dokumentu nie przesądza jednak w każdym przypadku o konieczności jego uwierzytelnienia. Najbezpieczniej ustalić wymagania bezpośrednio z instytucją, która będzie przyjmowała dokument.

Kto może wykonywać tłumaczenia uwierzytelnione?

W Polsce czynności zastrzeżone dla tłumacza przysięgłego może wykonywać osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia i wpisana na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. Do uprawnień tłumacza przysięgłego należy m.in. sporządzanie i poświadczanie tłumaczeń z języka obcego na język polski oraz z języka polskiego na język obcy. Może on również sprawdzać i poświadczać tłumaczenia sporządzone przez inne osoby. Oznacza to, że uwierzytelnienie tłumaczenia nie zawsze musi polegać na wykonaniu przekładu od początku przez tłumacza przysięgłego. Może obejmować również sprawdzenie istniejącego tłumaczenia i jego poświadczenie przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia.

Jak wygląda tłumaczenie uwierzytelnione?

Tłumaczenie uwierzytelnione zawiera elementy pozwalające zidentyfikować tłumacza i wykonaną przez niego czynność. Tłumacz wskazuje m.in., czy przekład sporządzono na podstawie oryginału, tłumaczenia lub odpisu dokumentu oraz czy dokument ten był poświadczony i przez kogo. W przypadku dokumentów istotne mogą być również elementy, których nie da się po prostu przełożyć jak zwykłego tekstu. Tłumacz uwzględnia w przekładzie informacje potrzebne do właściwego odzwierciedlenia treści i charakteru dokumentu. Każda czynność tłumacza przysięgłego podlega także wpisowi do prowadzonego przez niego repertorium.

Czy tłumacz przysięgły może uwierzytelnić gotowe tłumaczenie?

Tak. Uprawnienia tłumacza przysięgłego obejmują nie tylko samodzielne wykonywanie przekładów, lecz również sprawdzanie i poświadczanie tłumaczeń sporządzonych przez inne osoby. Nie oznacza to jednak automatycznego zatwierdzenia dostarczonego tekstu. Przed jego poświadczeniem tłumacz musi go sprawdzić i może stwierdzić konieczność wprowadzenia zmian. Dopiero wtedy możliwe jest uwierzytelnienie tłumaczenia przez osobę, która bierze odpowiedzialność za jego poświadczenie.

Jak przygotować dokument do tłumaczenia uwierzytelnionego?

Przed przekazaniem dokumentów warto przede wszystkim ustalić, gdzie tłumaczenie będzie składane i jakie wymagania określiła dana instytucja. Ma to znaczenie dla wyboru odpowiedniego rodzaju przekładu. Należy również zadbać o dobrą czytelność przekazywanego dokumentu. Jeżeli znajdują się na nim pieczęcie, adnotacje, podpisy lub inne elementy istotne dla jego treści, powinny być widoczne dla tłumacza. W przypadku wątpliwości dotyczących wymaganej formy dokumentu najlepiej uzyskać informację bezpośrednio od instytucji, która będzie go przyjmowała. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której wykonane tłumaczenie nie odpowiada jej wymaganiom formalnym.

Tłumaczenia uwierzytelnione – kiedy warto skorzystać z tłumacza przysięgłego?

Jeżeli dokument ma zostać wykorzystany w sprawie urzędowej, sądowej, edukacyjnej czy związanej z obrotem prawnym, warto wcześniej ustalić, czy wymagane jest jego formalne poświadczenie. Nie każdy przekład musi być wykonany przez tłumacza przysięgłego, dlatego decydujące znaczenie ma cel wykorzystania dokumentu.

Profesjonalnie przygotowane tłumaczenia uwierzytelnione umożliwiają przedstawienie dokumentów w wymaganej formie przed podmiotami oczekującymi przekładu poświadczonego. Przed zleceniem usługi warto określić rodzaj dokumentu, język tłumaczenia oraz instytucję, do której będzie on kierowany.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Przypisy:

[1] Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego: https://eli.gov.pl/eli/DU/2004/2702/ogl